zaterdag 17 november 2018

Big Ben



Ha jim wolris nei in debat yn it Ingelske Lagerhuis sjoen? Dat is polityk besjoen ien fan de meast nijsgjirrige saken dy’t der te sjen en foaral te hearren is. Dy Britten ha fansels in tradysje fan hjir oant Tokio wat polityk oanbelanget. Hjir yn Nederlân sitte de folksfertsjintwurdigers yn ergonomysk ferantwurde draaistuollen, jim sille se grif wolris sjoen ha. Alle lúkse fan de wrâld. Je soenen sizze kinne dat se mei al dy gemakken ek wol in bytsje útnoege wurde om oan it plús te kleven, mar dat is miskien wat foar in oare kear. Yn it Britske Lagerhuis leit it al even oars mei de deistige omstannichheden. Litte we begjinne mei de opstelling fan de kampen. By wichtige debatten sitte de dames en hearen as hearingen yn in tonne. Kont tsjin kont en skouder tsjin skouder. Je meie hoopje dat se wat knappe deoderant brûke, want der is gjin ûntkommen oan as der ien switterich rûkt en jo ha de pech dat je neist dy persoan sitte. Romte om even te ferskowen of de fuotten te strekken is der net, je sitte op de griene bankjes as tsjerkegongers yn in grôtfolle tsjerke.


De retoryk is oan de iene kant hiel freonlik, de tsjinstanners wurde oantsjutten mei ‘My honourable friend’ as it om ien fan deselde partij giet, oars wurdt it ‘the honourable member'. Dit komt omdat se net by harren namme neamd wurde meie. Dus frijwat elitêr, soenen je tinke. Mar as je de debatten folgje, moat de foarsitter geregeld op hege toan de oanwêzigen ta kalmte sommearje. De wize wêrop dat giet is fan in nivo dêr’t in gemiddelde merkkeapman him wol yn fine kin. It is somtiden gewoan in ordinêre roppe- en razerij, mar de wurden bliuwe soarchfâldich keazen.

De sprekker yn alle rêst syn as har wurd dwaan litte is der net by. Alle oanwêzigen litte hast op ûnfatsoenlik lûdruftige wize witte oft se it der mei iens binne of net. It is in totaal oare wize fan parlemintêre oerlizzen dan we dy hjir yn Nederlân ha. It liket soms op in organisearre gaos. Yn earder tiden wie de izeren dame Margret Thatcher in master yn it delsabeljen fan de tsjinlûden. It debattearjen liket yn Ingelân in ferhege foarm fan wurdkeunst en de emoasjes kinne heech oprinne.

De Brexit is ien fan de meast yngripende saken yn de hjoeddeistige polityk yn de frije westerske wrâld. Premier Theresa May moat de ûnderhannelingen ferdigenje dêr’t de ôfrûne jierren oer praten is. In debat fol wie fan emoasjes fan foar- en tsjinstanners. It liket my prachtich lesmateriaal foar alle studinten dy’t harren yn politike en oanferwante saken ferdjipje. As ik dit skriuw is it noch net iens helder oft May op dit stuit noch wol har plannen der troch krije sil.

Hoe’t it ek ôfrinne sil, it giet ergens oer. It dekôr is stylfol, stiet bol fan tradysjes. Foarsitter, of wol Mister Speaker John Bercow, is fan oarsprong in konservatyf, mar wurdt no ek wol as sympatisant fan de oare kant, Labour, besjoen. Dat feit allinnich al is hast in ferhaal dêr’t je in boek oer skriuwe kinne.
It binne bysûndere tiden oan de oare kant fan de Noardsee. As ekstra yngrediïnt is de ferneamdste klok fan de wrâld ek noch yn renovaasje. De Big Ben hâldt him stil tidens ien fan de meast yngripende perioaden fan feroarings fan it Britske ryk. Of moatte je sizze dat er de adem ynhâldt? De symbolyk streamt yn elts gefal mei bakken fol troch de Theems.      

zaterdag 9 juni 2018

Reklame






Wat in ergernis is, hoe ik jim net te fertellen. De measte minsken ergerje harren op regelmjittige basis wol ergens oan. Dêr ergerje oaren harren dan wer oan en sa ha je samar stof foar in top tsien oan ergernissen. Yn de iere simmer is dit in weromkommend fenomeen. Ha we op de ein fan it jier te krijen mei muzyklistjes en oersjoggen fan it jier dat sawat efter ús leit, om dizze tiid hinne komme de ergernissen op it aljemint. No, it blykt dat wy ús hjir yn Nederlân allemachtich ergerje kinne. Leafst oan de meast nutleaze saken, want dan hâlde je praat. Dizze wike wie it ferkear oan bar. De bekende saken kamen foarby. Bumperkleve, te hurd ride, links riden bliuwe op de sneldyk, ride mei drank op of sa stoned as in knyn achter it stjoer krûpe en drompels yn de dyk. Samar wat foarbylden.

No ha ik dêr wol wat myn betinkingen by. Bumperkleve bygelyks. Dat fenomeen docht him foar as de klever wat hurder wol as syn foargonger. Dy soe ynstee fan him daliks te ergerjen ek even neitinke kinne en bygelyks even romte jaan sa dat de oare der foarby kin. Miskien moat de klever wol noadich nei it húske of sit syn frou neist him dy’t elts momint befalle moat. Op datsoarte mominten kin ik my yntinke dat je hastich binne. In bytsje jaan en nimme op de dyk ynstee fan daliks de middelfinger op te stekken en, as trou folger fan de wet, even de remme oan te tikjen. Dat levert pas echt agresje op.

Persoanlik ergerje ik my oan minsken dy’t oeral foar remje. Komt der in tsjinlizzer oan, litte se it gas los, komt der gjin tsjinlizzer mar is der immen yn de tún oan it wurk, litte se ek it gas los. Fleant der in fûgel op tsien meter hichte oer de dyk, litte se ek it gas los. Tinke se dat der in fûgel op tsien meter hichte oan sit te kommen, litte se út foarsoarch it gas ek los. Giet harren telefoan, litte se ek it gas los omdat se it appke al even lêze moatte. Fytst der in fytser, bliuwe se achter de fytser hingjen, sels al bliuwt dy stilstean. Itselde jildt foar it wachtsjen achter in bus, as dêr ien yn- as útstapt. Wêr is it deanormale ynheljen bleaun? Ik sjoch geregeld in 40 kilometer autoke fan Beetstersweach nei Drachten riden. Op dy dyk meie je 60, mar achter dat 40 kilometer weintsje hinget in sliert auto’s wylst der gjin tsjinlizzer yn it sicht is. Is der dan in hastige ZZPer dy’t de kolonne folslein legaal ynhellet, krijt hy of sy de folle laach. En dat is net terjochte.

Standert tsien kilometer stadiger ride dan tastien is. Dat is ek in ergernis. Je ha ek minsken dy’t oeral 50 ride. Yn de beboude kom, op 60 kilometer diken en op 80 kilometer diken. Oeral 50 keutelje en dat moard en brân raze as der ien om harren hinne komt. Ik begryp dat net. In foarbyld is it stik dyk fan de fjilden fan Drachtster Boys rjochting De Wylgen. Dat is in stikje dêr’t je 60 kilometer meie. Guon ride der 30, omdat se tinke dat it beboude kom is. As je der dan omhinne ride, flikkerje se mei de ljochten.

Myn rydstyl sil by guon minsken wol ergernis opwekke. Mar sûnt dizze wike kinne jim my belje, want ik bin net langer anonym yn it ferkear. As je reklame op je buske ha, besykje je noch better oan de regels te hâlden, dat fernim ik wol. Mar asjeblyft, as ik ien ynhelje om ien fan de boppesteande redenen, belje dan mar net. Ik ha yn de 30 jier dat ik it rydbewiis ha, nea in ûngemak hân, in oanriding feroarsake en dat wol ik ek graach sa hâlde. O ja, dy reklame is foar de Sutelaksje. Myn telefoannûmer stiet der ûnder. Dêr meie jim my altyd wol oer belje, hear.

zaterdag 19 mei 2018

Formule 1


We leven in bijzondere tijden

Deze week maakte Fryske Gea directeur Henk de Vries ons in een filmpje op een ouderwetse flip-over in een paar halen met en rode viltstift duidelijk dat het slecht gaat met de insecten. Volgens hem is de vijandige omgeving schuldig aan het feit dat het ook in de door het Gea beheerde gebieden niet goed gaat.
Dezelfde dag las ik een artikel op de site van het Dagblad van het Noorden. Daar vertelde de journalist het verhaal van Diny Zwart uit Mantinge. Mantinge ligt tussen Emmen en Hoogeveen, midden tussen een paar natuurgebieden van Natuurmonumenten. Ze vertelde over het Mantingerveld, volgens Natuurmonumenten één van de mooiste stukken heide van Drenthe. Mevrouw Zwart woont al veertig jaar in die contreien en zegt dat Natuurmonumenten er mede schuldig aan is dat het zo slecht gaat met de insecten. Ik citeer een stukje:

   
‘’Eerder leefde er nog van alles in het Mantingerveld. Niet alleen een enorme variatie aan insecten, maar ook grutto’s, kieviten en leeuweriken. Sinds Natuurmonumenten ruim 20 jaar geleden aan de slag is gegaan, is de fauna zienderogen afgenomen. Ook het Hullenzand, destijds een prachtig natuurgebied in de landbouwenclave, moest eraan geloven. Ook dat is niet meer wat het was’’, verzucht Zwart. En nu uit onderzoek blijkt dat het slecht gaat met de insecten, wijst Natuurmonumenten de boeren als schuldige aan. Ze moesten zich schamen. Ik volg alles in het Mantingerveld op de voet. Natuurmonumenten is zelf debet aan de afname van de insecten. Dat hebben de ontwikkelingen in het Mantingerveld wel aangetoond.’’

Twee verhalen. Allebei van mensen die ons landschap een warm hart toedragen. Maar wie heeft nu gelijk? Kan je die veertig jaar met eigen ogen monitoren van je leefomgeving door mevrouw Zwart zomaar wegstrepen tegen de mening van een directeur van een natuurorganisatie? Dat lijkt me wat kort door de bocht.

Afgelopen week werden de eerste schapen in Fryslân doodgebeten door een wolf. Biologen op de radio jubelden dat het herintreden van de wolf een teken is dat het goed gaat met de natuur in Nederland. Gewone mensen zeggen dat er teveel wolven in Duitsland zijn die een plek zoeken. Hoe dan ook, als mijn Nederlandse Landgeiten, waar ik dol op ben, vandaag of morgen dood in het weiland liggen, moet ik blij zijn dat er hier weer wolven rondlopen?

Hoe kan het dat aan de ene kant de noodklok klinkt en aan de andere kant de vlag wordt gehesen met een wolvenkop er op? Zegt u het maar. Oud-voorzitter van LTO Noord, Jaap Haanstra, is er wel klaar mee. Hij zegt in een brief:

Blijkbaar vermoorden we nu weer alle insecten, een andere keer zijn het weidevogels of gebruiken we kankerverwekkende glyfosaat. Wat er ook gebeurt de landbouwsector krijgt het op zijn bordje. Overigens zijn het meestal hele vage of indirecte, soms zelfs fout gezochte, conclusies.
Zo werd recent bekend dat de zwaluwen nu vol gif zouden zitten. Men zou eerst eens moeten kijken welke stoffen het zijn, en dan pas moeten kijken naar de gebieden waar ze overwinteren. De stoffen die gevonden worden in de vogels, worden namelijk al decennialang niet meer gebruikt in Europa.

Zo misleidend kan nieuws dus zijn.

En wat zijn de speerpunten om onze regio in de nabije toekomst op de kaart te zetten? Wij willen de Formule 1 naar Assen halen. Eén van de meest milieuverontreinigende ‘sporten’ die er is. Dus aan de ene kant schreeuwen dat het zo slecht gaat met onze leefomgeving en aan de andere kant lobbyen invloedrijke noorderlingen om een vreselijk fout feestje te vieren.

Ik noem dat: Geldwolven.  

   


woensdag 29 april 2015

Nije webside

Bêste besikers fan Stikelstekker. Fan hjoed ôf hat Stikelstekker in nij plak op it www, mei de ekstinsje .frl

Jim ha dit plak de ôfrûne jierren manmachtich besocht, dêrfoar in soad tank. Dit is myn lêste post op stikelsekker.blogspot.com.

Klik op dizze link foar de nije Stikelstekker: http://stikelstekker.frl/

woensdag 22 april 2015

Rabiate flauwekul

Eugéne Roorda, Phillippus van der Meulen en Ernst Bruinsma yn it nijs

Juster spruts ik mei immen dy't op myn fraach: 'It stie yn de krante, hast it ek lêzen?' sei:
'Ik lês in goede krante.'

Der binne aardich wat definysjes fan rabiaat. It is leau ik gjin Frysk wurd, mar dat makket neat út. In pear betsjuttings:

1: Als je op een boze manier totaal door een idee of ideaal in beslag bent genomen
2: Fanatiek
3: Fel
4: Verwoed
5: Doldriftig
6: Woedend
7: Bezeten  
8: Dolzinnig.
9: Dol

De Ljouwerter Krante joech by de ynstjoerde stikken romte oan in eigen redakteur om oer de foars en foaral de tsjins fan it jaan fan Gryksk en Latynsk op it gymnasium te kedizen. Op himsels al in tige nuvere saak, want wêrom net yn in opinystik? In pear oeren letter waard LC redakteur Phillippus van der Meulen op Facebook al aardich troch de mangel helle troch Afûk útjouwer Ernst Bruinsma, dy't sei dat Van der Meulen mar better op in troch himsels oanrikkemindearre survival gean koe. De sfear by de kulturele, sjoernalistike en oare elite yn De Hoofdplaats like hjoed wat bekuolle...    

Hawar, der steane wol mear frjemde saken yn de krante. De lêste tiid in soad oer it ûnderwiis yn ús lân, it ûnderwiis dat slim ferâldere wêze soe. Wy hoege neat oer it ferline te witten, it iennichste dat we witte moatte is hoe't we sa goochem mooglik mei in tablet of in iPad omgean moatte. Dêr kinne wy alles op fine. Ek dat yn 1940 oant 1945 nochal wat barde en sa. Hoege wy net mear te learen. Opsykje is better. Talen? Sjineesk. En kompjûtertaal. En de taal fan de manlikheid. Kom ik daliks op werom, want ek dat stie yn de Ljouwerter krante.

Ambachten litte wy troch Poalen of aanst troch robots dwaan en ien fan de moaiste fiersichten is in basisynkommen foar alle minsken. En ek net te ferjitten: oeral wer skriezen yn de greiden. De boel sa ynrjochtsje dat de driuw om ek noch mar in flikker út te finen alhiel fuort falt. Wa't dy woarst oan de tinkers fan dit lân foarholden hat mei wolris in boekje mei siswizen út de biblio... O, nee. Dy binne der hast net mear. En skiednis is oerstallich, dus de spreuk: Voor wat hoort wat, is dat dan grif ek.
As der gjin driuw mear is, wurdt it kreative part fan it brein oer in oantal generaasjes ek terminaal, dan falt der allinnich yn de skiednis noch út te finen hoe't je ek alwer kreatyf wêze koenen. Lokkich ha we de tablet en de iPad noch, alles bliuwt bewarre yn de database fan it libben. Minsken leare yndie neat fan de skiednis. Want as se de skiednis net mear bestudearje, kinne se der neat fan leare.  

In het laatst der dagen zult gij vreemde (ver)gezichten zien...

Mannen fan Fryslân, de tiid is kaam om jim te ferheffen en sjen te litten dat jim reptile brein better wurket as dat fan de oare helte fan de wrâldbefolking. Want as Eugéne Roorda (neamd nei paus Pius de tolfde, want der stie XII en ik ha Romeinske sifers leard) dat seit, is dat fansels sa.
Ik kin my yntinke dat der dochs noch wol in pear Friezen binne dy't net witte wa't dizze eunuch, eh, Eugéne is. Eunuch, hoe kom ik der by, dy ha gjin ballen, en dy hat menear Eugéne omraak en dêr is er wiis mei. Hy fynt sels dat de iennichste wearde yn de nije rjochtsoarder wêze sil hoe't jo de ballen rêde moatte. No, ju. Der sieten ek noch 'enkele tientallen' grif tige wanhopige ûndernimmers en oare hoantsjes yn de seal om dizze popie Jopie oan te hearren.

Ik krige jokte oan de sek doe't ik it lies. Mar ik ha dan ek net yn tsjinst west, dus gjin echte man. Roorda syn stellings komme op my oer as (sa as ek ris yn de Ljouwerter Krante te lêzen stie) de Friezen rangskikke yn keatsers en net keatsers. Dêr wienen ek in pear grutte tinkers mei anneks, leau ik.

Krekt as soenen jo út dizze kritearia ek mar foar in gram de definysje fan wat manlikens en Frysk is filterje kinne. Je soenen der rabiaat fan wurde.

No woenen jim fansels graach witte mei wa't ik sprutsen ha. In les út de skiednis is dat swije soms better is as prate. Yts mei sulver en goud. Googleje it mar ris foar de krekte folchoarder.