zaterdag 19 oktober 2019

De fabel van objectief zijn




Er was eens een gedeputeerde... Dat zou de standaard opening van een sprookje kunnen zijn, maar deze column is geen sprookje. Als het een sprookje zou zijn, had ik het ‘De Duivelse Kaasstolp’ genoemd.

Ik heb naar aanleiding van alle polarisatie van de afgelopen weken wel weer even gedacht aan wat deze gedeputeerde in het Friese Provinciehuis tussen de wandkleden van Claudy Jongstra tegen me zei. Of beter: wat deze gedeputeerde mij heeft uitgelegd. Als je in de democratie op een bepaalde plek belandt waar je jezelf bestuurder mag noemen, vindt er een proces plaats. De gevolgen van dat proces heb je vaak niet eerder in de smiezen dan wanneer je, al of niet gedwongen, die positie weer moet afstaan.
Ik neem deze gedeputeerde als voorbeeld. Er zijn verkiezingen, jouw partij mag na de formatie een gedeputeerde leveren. Jij bent de uitverkorene. Dan ga je midden op een ronde kaasplank zitten. Van alle kanten komen mensen die je goede raad in het oor fluisteren. In eerste instantie neem je overal tijd voor, je wilt jezelf goed oriënteren. Langzamerhand verzamelt zich een aantal vertrouwelingen die je meer en meer in één richting duwen. Dat is de koers die je als gedeputeerde zal gaan varen.

Maar er gebeurt nog wat en dat heb je niet in de gaten.

Langzaam zakt een grote glazen kaasstolp over jou en je vertrouwelingen heen. Het glas is van een dusdanige kwaliteit dat het bijna onbreekbaar is. In de periode dat de stolp nog niet helemaal op de plank is geland, hoor je zo nu en dan nog wel wat andere geluiden dan die van je vertrouwelingen. Maar na een tijdje is de stolp neergedaald en staat onwrikbaar op de houten plank.

Vanaf dat moment ben je als gedeputeerde volkomen geïnstitutionaliseerd. Je gaat bijna blind af op wat je vertrouwelingen je in je oor fluisteren. Misschien zijn er buiten de kaasstolp wel mensen met veel betere argumenten, maar die hoor je niet, je bent er niet ontvankelijk voor omdat alles afketst op de glasharde overkapping waaronder je bent beland. Al ben je bezig met alle goede intenties, je raakt doof voor argumenten.

Dit proces beperkt zich niet tot gedeputeerden. Alle partijen die elkaar de afgelopen weken voor van alles en nog wat uitmaakten, zitten onder hun eigen kaasstolp. En ze doen allemaal mee aan het wereldkampioenschap elkaar de grond inschrijven. Journalisten, TV- en radiomakers, columnisten, wetenschappers, politici, boeren, klimaatprotesters en de voor- en tegenstanders, allemaal zitten ze onder hun eigen veilige onverwoestbare kaasstolp. Ze luisteren niet, omdat ze elkaar niet verstaan kunnen of willen.

Dit verhaal over de kaasstolp bubbel vertelde een gedeputeerde me. Wie het was doet er niet echt toe. Volgens mij mag je het een klein wonder noemen als iemand de moed heeft om, al is het maar heel even, die kaasstolp op te tillen en te luisteren naar andere meningen. Dat zou in dit geval deze week zomaar weer eens een gedeputeerde geweest kunnen zijn. Hulde! Al zullen veel kaasstolpen nu wel weer trillen van boosheid omdat het volkje eronder het totaal met mij oneens is.

Sla die klotedingen aan gruzelementen en praat met elkaar.        

zaterdag 12 oktober 2019

NL versie Kiloknallers en bioboeren


Kiloknallers en bioboeren

We stonden in de rij voor de kassa. Bij de Action. Daar sta je bijna altijd in de rij, want de meeste Nederlanders gaan geregeld naar de Action. Voor ons stond een vrouw. Daarover later meer. Naast de Action is de Aldi, waar je het gros van de lokale miljonairs ook tegenkomt. De meeste mensen willen nu eenmaal niet de hoofdprijs betalen als het op een andere plek voor de helft te koop is. Een voorbeeld van deze stelling kwam ik dit jaar tegen bij één van de verkoopacties van Friese boeken. We moesten naar een bepaald adres waar iemand met de pin wilde afrekenen, veel mensen hebben geen contant geld meer in huis. We kwamen op een erf waar drie megastallen stonden. Daar rekenden we een Fries prentenboek af en ik vroeg welk vee er in die stallen stond. Vleeskuikens, was het antwoord. Van die goedkope kiloknallers. Ik vroeg of daar nog wat mee viel te verdienen. Daar kreeg ik een bevestigend antwoord op. De reden laat zich raden.

Deze week las ik een artikel over een kippenboer die het allemaal anders wil doen. Een jonge boer, vol met ambities. Bio, groen, duurzaam en nog wat van die zaken kwamen voorbij. Hij had grof geïnvesteerd in zijn stal om zo weinig mogelijk uitstoot van stof en andere zaken te bewerkstelligen. De kuikens hadden een paar decimeters meer ruimte en hij voldeed daarmee aan wat we tegenwoordig onder verantwoord produceren verstaan. Alles klaar voor de nieuwe tijd. Er is jammer genoeg één probleempje, hij dreigt failliet te gaan. Er is namelijk in dit land nog niet genoeg markt voor een vernieuwende agrarische ondernemers zoals deze kippenboer. Je kunt alles op orde hebben, duurzaam, bio en groen produceren, maar daar hangt een prijskaartje aan.

Wij, u en ik, wij kiezen uit gewoonte nu eenmaal vaker voor de goedkopere producten en knikken begrijpend als we het bio etiket lezen. Ja, die boer is goed bezig. Vervolgens pakken we uit het schap daaronder de kilonaller en leggen die in de winkelwagen. Daar zal ik niemand om veroordelen, want dan zou ik roomser dan de paus zijn. Aanvullend: er zijn tegenwoordig heel erg veel roomsen op de sociale media kan ik u melden. Het is een godswonder dat de kerken zondags niet tjokvol zitten.

O ja, we stonden dus bij de kassa. Voor ons stond een vrouw, ze had niet veel artikelen. Vier zakken pepernoten om precies te zijn. Die liggen begin oktober alweer prominent in de winkels en dus worden ze gekocht. De warme bakkers verkopen ook pepernoten. Die zijn waarschijnlijk een keer zo duur als die van de Action. De vrouw sprak een taal die ik niet verstond. Toch kocht ze een typisch Nederlands product. Op een manier die je ook als traditioneel Nederlands zou kunnen noemen, namelijk zo goedkoop mogelijk. Mag je dan zeggen dat haar integratie beter is gelukt dan ons consumptiegedrag?       

zaterdag 17 november 2018

Big Ben



Ha jim wolris nei in debat yn it Ingelske Lagerhuis sjoen? Dat is polityk besjoen ien fan de meast nijsgjirrige saken dy’t der te sjen en foaral te hearren is. Dy Britten ha fansels in tradysje fan hjir oant Tokio wat polityk oanbelanget. Hjir yn Nederlân sitte de folksfertsjintwurdigers yn ergonomysk ferantwurde draaistuollen, jim sille se grif wolris sjoen ha. Alle lúkse fan de wrâld. Je soenen sizze kinne dat se mei al dy gemakken ek wol in bytsje útnoege wurde om oan it plús te kleven, mar dat is miskien wat foar in oare kear. Yn it Britske Lagerhuis leit it al even oars mei de deistige omstannichheden. Litte we begjinne mei de opstelling fan de kampen. By wichtige debatten sitte de dames en hearen as hearingen yn in tonne. Kont tsjin kont en skouder tsjin skouder. Je meie hoopje dat se wat knappe deoderant brûke, want der is gjin ûntkommen oan as der ien switterich rûkt en jo ha de pech dat je neist dy persoan sitte. Romte om even te ferskowen of de fuotten te strekken is der net, je sitte op de griene bankjes as tsjerkegongers yn in grôtfolle tsjerke.


De retoryk is oan de iene kant hiel freonlik, de tsjinstanners wurde oantsjutten mei ‘My honourable friend’ as it om ien fan deselde partij giet, oars wurdt it ‘the honourable member'. Dit komt omdat se net by harren namme neamd wurde meie. Dus frijwat elitêr, soenen je tinke. Mar as je de debatten folgje, moat de foarsitter geregeld op hege toan de oanwêzigen ta kalmte sommearje. De wize wêrop dat giet is fan in nivo dêr’t in gemiddelde merkkeapman him wol yn fine kin. It is somtiden gewoan in ordinêre roppe- en razerij, mar de wurden bliuwe soarchfâldich keazen.

De sprekker yn alle rêst syn as har wurd dwaan litte is der net by. Alle oanwêzigen litte hast op ûnfatsoenlik lûdruftige wize witte oft se it der mei iens binne of net. It is in totaal oare wize fan parlemintêre oerlizzen dan we dy hjir yn Nederlân ha. It liket soms op in organisearre gaos. Yn earder tiden wie de izeren dame Margret Thatcher in master yn it delsabeljen fan de tsjinlûden. It debattearjen liket yn Ingelân in ferhege foarm fan wurdkeunst en de emoasjes kinne heech oprinne.

De Brexit is ien fan de meast yngripende saken yn de hjoeddeistige polityk yn de frije westerske wrâld. Premier Theresa May moat de ûnderhannelingen ferdigenje dêr’t de ôfrûne jierren oer praten is. In debat fol wie fan emoasjes fan foar- en tsjinstanners. It liket my prachtich lesmateriaal foar alle studinten dy’t harren yn politike en oanferwante saken ferdjipje. As ik dit skriuw is it noch net iens helder oft May op dit stuit noch wol har plannen der troch krije sil.

Hoe’t it ek ôfrinne sil, it giet ergens oer. It dekôr is stylfol, stiet bol fan tradysjes. Foarsitter, of wol Mister Speaker John Bercow, is fan oarsprong in konservatyf, mar wurdt no ek wol as sympatisant fan de oare kant, Labour, besjoen. Dat feit allinnich al is hast in ferhaal dêr’t je in boek oer skriuwe kinne.
It binne bysûndere tiden oan de oare kant fan de Noardsee. As ekstra yngrediïnt is de ferneamdste klok fan de wrâld ek noch yn renovaasje. De Big Ben hâldt him stil tidens ien fan de meast yngripende perioaden fan feroarings fan it Britske ryk. Of moatte je sizze dat er de adem ynhâldt? De symbolyk streamt yn elts gefal mei bakken fol troch de Theems.      

zaterdag 9 juni 2018

Reklame






Wat in ergernis is, hoe ik jim net te fertellen. De measte minsken ergerje harren op regelmjittige basis wol ergens oan. Dêr ergerje oaren harren dan wer oan en sa ha je samar stof foar in top tsien oan ergernissen. Yn de iere simmer is dit in weromkommend fenomeen. Ha we op de ein fan it jier te krijen mei muzyklistjes en oersjoggen fan it jier dat sawat efter ús leit, om dizze tiid hinne komme de ergernissen op it aljemint. No, it blykt dat wy ús hjir yn Nederlân allemachtich ergerje kinne. Leafst oan de meast nutleaze saken, want dan hâlde je praat. Dizze wike wie it ferkear oan bar. De bekende saken kamen foarby. Bumperkleve, te hurd ride, links riden bliuwe op de sneldyk, ride mei drank op of sa stoned as in knyn achter it stjoer krûpe en drompels yn de dyk. Samar wat foarbylden.

No ha ik dêr wol wat myn betinkingen by. Bumperkleve bygelyks. Dat fenomeen docht him foar as de klever wat hurder wol as syn foargonger. Dy soe ynstee fan him daliks te ergerjen ek even neitinke kinne en bygelyks even romte jaan sa dat de oare der foarby kin. Miskien moat de klever wol noadich nei it húske of sit syn frou neist him dy’t elts momint befalle moat. Op datsoarte mominten kin ik my yntinke dat je hastich binne. In bytsje jaan en nimme op de dyk ynstee fan daliks de middelfinger op te stekken en, as trou folger fan de wet, even de remme oan te tikjen. Dat levert pas echt agresje op.

Persoanlik ergerje ik my oan minsken dy’t oeral foar remje. Komt der in tsjinlizzer oan, litte se it gas los, komt der gjin tsjinlizzer mar is der immen yn de tún oan it wurk, litte se ek it gas los. Fleant der in fûgel op tsien meter hichte oer de dyk, litte se ek it gas los. Tinke se dat der in fûgel op tsien meter hichte oan sit te kommen, litte se út foarsoarch it gas ek los. Giet harren telefoan, litte se ek it gas los omdat se it appke al even lêze moatte. Fytst der in fytser, bliuwe se achter de fytser hingjen, sels al bliuwt dy stilstean. Itselde jildt foar it wachtsjen achter in bus, as dêr ien yn- as útstapt. Wêr is it deanormale ynheljen bleaun? Ik sjoch geregeld in 40 kilometer autoke fan Beetstersweach nei Drachten riden. Op dy dyk meie je 60, mar achter dat 40 kilometer weintsje hinget in sliert auto’s wylst der gjin tsjinlizzer yn it sicht is. Is der dan in hastige ZZPer dy’t de kolonne folslein legaal ynhellet, krijt hy of sy de folle laach. En dat is net terjochte.

Standert tsien kilometer stadiger ride dan tastien is. Dat is ek in ergernis. Je ha ek minsken dy’t oeral 50 ride. Yn de beboude kom, op 60 kilometer diken en op 80 kilometer diken. Oeral 50 keutelje en dat moard en brân raze as der ien om harren hinne komt. Ik begryp dat net. In foarbyld is it stik dyk fan de fjilden fan Drachtster Boys rjochting De Wylgen. Dat is in stikje dêr’t je 60 kilometer meie. Guon ride der 30, omdat se tinke dat it beboude kom is. As je der dan omhinne ride, flikkerje se mei de ljochten.

Myn rydstyl sil by guon minsken wol ergernis opwekke. Mar sûnt dizze wike kinne jim my belje, want ik bin net langer anonym yn it ferkear. As je reklame op je buske ha, besykje je noch better oan de regels te hâlden, dat fernim ik wol. Mar asjeblyft, as ik ien ynhelje om ien fan de boppesteande redenen, belje dan mar net. Ik ha yn de 30 jier dat ik it rydbewiis ha, nea in ûngemak hân, in oanriding feroarsake en dat wol ik ek graach sa hâlde. O ja, dy reklame is foar de Sutelaksje. Myn telefoannûmer stiet der ûnder. Dêr meie jim my altyd wol oer belje, hear.

zaterdag 19 mei 2018

Formule 1


We leven in bijzondere tijden

Deze week maakte Fryske Gea directeur Henk de Vries ons in een filmpje op een ouderwetse flip-over in een paar halen met en rode viltstift duidelijk dat het slecht gaat met de insecten. Volgens hem is de vijandige omgeving schuldig aan het feit dat het ook in de door het Gea beheerde gebieden niet goed gaat.
Dezelfde dag las ik een artikel op de site van het Dagblad van het Noorden. Daar vertelde de journalist het verhaal van Diny Zwart uit Mantinge. Mantinge ligt tussen Emmen en Hoogeveen, midden tussen een paar natuurgebieden van Natuurmonumenten. Ze vertelde over het Mantingerveld, volgens Natuurmonumenten één van de mooiste stukken heide van Drenthe. Mevrouw Zwart woont al veertig jaar in die contreien en zegt dat Natuurmonumenten er mede schuldig aan is dat het zo slecht gaat met de insecten. Ik citeer een stukje:

   
‘’Eerder leefde er nog van alles in het Mantingerveld. Niet alleen een enorme variatie aan insecten, maar ook grutto’s, kieviten en leeuweriken. Sinds Natuurmonumenten ruim 20 jaar geleden aan de slag is gegaan, is de fauna zienderogen afgenomen. Ook het Hullenzand, destijds een prachtig natuurgebied in de landbouwenclave, moest eraan geloven. Ook dat is niet meer wat het was’’, verzucht Zwart. En nu uit onderzoek blijkt dat het slecht gaat met de insecten, wijst Natuurmonumenten de boeren als schuldige aan. Ze moesten zich schamen. Ik volg alles in het Mantingerveld op de voet. Natuurmonumenten is zelf debet aan de afname van de insecten. Dat hebben de ontwikkelingen in het Mantingerveld wel aangetoond.’’

Twee verhalen. Allebei van mensen die ons landschap een warm hart toedragen. Maar wie heeft nu gelijk? Kan je die veertig jaar met eigen ogen monitoren van je leefomgeving door mevrouw Zwart zomaar wegstrepen tegen de mening van een directeur van een natuurorganisatie? Dat lijkt me wat kort door de bocht.

Afgelopen week werden de eerste schapen in Fryslân doodgebeten door een wolf. Biologen op de radio jubelden dat het herintreden van de wolf een teken is dat het goed gaat met de natuur in Nederland. Gewone mensen zeggen dat er teveel wolven in Duitsland zijn die een plek zoeken. Hoe dan ook, als mijn Nederlandse Landgeiten, waar ik dol op ben, vandaag of morgen dood in het weiland liggen, moet ik blij zijn dat er hier weer wolven rondlopen?

Hoe kan het dat aan de ene kant de noodklok klinkt en aan de andere kant de vlag wordt gehesen met een wolvenkop er op? Zegt u het maar. Oud-voorzitter van LTO Noord, Jaap Haanstra, is er wel klaar mee. Hij zegt in een brief:

Blijkbaar vermoorden we nu weer alle insecten, een andere keer zijn het weidevogels of gebruiken we kankerverwekkende glyfosaat. Wat er ook gebeurt de landbouwsector krijgt het op zijn bordje. Overigens zijn het meestal hele vage of indirecte, soms zelfs fout gezochte, conclusies.
Zo werd recent bekend dat de zwaluwen nu vol gif zouden zitten. Men zou eerst eens moeten kijken welke stoffen het zijn, en dan pas moeten kijken naar de gebieden waar ze overwinteren. De stoffen die gevonden worden in de vogels, worden namelijk al decennialang niet meer gebruikt in Europa.

Zo misleidend kan nieuws dus zijn.

En wat zijn de speerpunten om onze regio in de nabije toekomst op de kaart te zetten? Wij willen de Formule 1 naar Assen halen. Eén van de meest milieuverontreinigende ‘sporten’ die er is. Dus aan de ene kant schreeuwen dat het zo slecht gaat met onze leefomgeving en aan de andere kant lobbyen invloedrijke noorderlingen om een vreselijk fout feestje te vieren.

Ik noem dat: Geldwolven.